Η ανατομία ενός δελτίου τύπου

Πριν λίγες μέρες δημοσίευσα σε αυτό το blog μερικές σκέψεις μου για τη φρενίτιδα που προκάλεσε η ανακοίνωση της ΝΑΣΑ σχετικά με ερευνητικά αποτελέσματα στο πεδίο της αστροβιολογίας που όπως υποστήριξε η ΝΑΣΑ θα έχουν επίπτωση στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής. Στο κείμενο μου συμπεριέλαβα και το link προς την αρχική ανακοίνωση της Υπηρεσίας. Μερικοί φίλοι και αναγνώστες επικοινώνησαν μαζί  μου για να εκφράσουν κάποιες αντιρρήσεις ή απλώς να σχολιάσουν την ανακοίνωση. Διότι ενώ στο κείμενό μου υποστηρίζω ότι η ανακοίνωση της ΝΑΣΑ παρερμηνεύτηκε με αποτέλεσμα η κατάσταση να ξεφύγει από τον έλεγχο της ΝΑΣΑ, πολλοί είχαν τις αντιρρήσεις τους υποστηρίζοντας ότι σε τελική ανάλυση η ίδια η υπηρεσία έθεσε τους κανόνες του παιχνιδιού και ευθύνεται για την τροπή που πήραν τα πράγματα, αφού στο κάλεσμα προς τους δημοσιογράφους περιλαμβάνει τις λέξεις «εξωγήινη ζωή». Και θα συμφωνούσα απόλυτα μαζί τους αν η ανακοίνωση αυτή δεν προορίζονταν αποκλειστικά στους δημοσιογράφους. Για αυτό και σε μεγάλο βαθμό ρίχνω την ευθύνη στην κακή μετάδοση της είδησης που έγινε από ορισμένα μέσα και όχι στο Γραφείο Τύπου της ΝΑΣΑ.

Αλλά ας δούμε το αρχικό κάλεσμα που εκδόθηκε στις 29 Νοεμβρίου:

NASA will hold a news conference at 2 p.m. EST on Thursday, Dec. 2, to discuss an astrobiology finding that will impact the search for evidence of extraterrestrial life. Astrobiology is the study of the origin, evolution, distribution and future of life in the universe.

Σε μετάφραση:

Η ΝΑΣΑ οργανώνει συνέντευξη τύπου στις 2 μμ (ώρα ανατολικής ακτής) την Πέμπτη 2 Δεκεμβρίου για να συζητήσει/παρουσιάσει ένα εύρημα στο πεδίο της αστροβιολογίας  που θα έχει επίπτωση στην αναζήτηση ενδείξεων εξωγήινης ζωής. Η Αστροβιολογία είναι η μελέτη της καταγωγής, ανάπτυξης, διάχυσης(?) και μέλλον της ζωής στο Σύμπαν.

 Ναι. Η ανακοίνωση περιλαμβάνει τις μαγικές λέξεις εξωγήινη ζωή. Όμως η διατύπωση είναι αρκετά προσεκτική και δεν αφήνει χώρο σε υποψίες για κάτι περισσότερο από την πραγματικότητα. Οι συντάκτες μιλούν για ευρήματα που θα φανούν χρήσιμα στις προσπάθειες αναζήτησης εξωγήινης ζωής και σε καμιά περίπτωση για εξωγήινη ζωή αυτή καθεαυτή.  Οι εξειδικευμένοι δημοσιογράφοι ερεύνησαν και κατάφεραν να μάθουν λεπτομέρειες πολύ σύντομα. Δεν ήταν δύσκολο άλλωστε. Στο τέλος της ανακοίνωσης δίνονταν τα ονόματα των ερευνητών που θα συμμετείχαν. Η πρώτη κίνηση που κάνει κανείς λοιπόν είναι να αναζητήσει πληροφορίες στο διαδίκτυο και να συλλέξει προηγούμενη ερευνητική τους δουλειά. Η επικεφαλής της έρευνας Dr Felisa Wolfe-Simon διαθέτει προσωπική ιστοσελίδα και μια προσεκτική ανάγνωση της δουλειάς της θα είχε οδηγήσει τους ενδιαφερόμενους προς τη σωστή κατεύθυνση. Έπειτα ακολουθεί επικοινωνία με άλλους ερευνητές που εργάζονται στο ίδιο επιστημονικό πεδίο. Αυτοί σίγουρα γνωρίζουν στοιχεία για την έρευνα των συναδέλφων τους, την οποία βέβαια μοιράζονται εμπιστευτικά. Επικοινωνία απευθείας με την ερευνητική ομάδα δε θα έφερνε αποτελέσματα αφού θα ήταν δεσμευμένοι από τη ΝΑΣΑ να μη μιλήσουν πριν τη συνέντευξη τύπου. Αυτή η διαδικασία που αποτελεί μέρος της ρουτίνας των δημοσιογράφων, ακολουθήθηκε και στη συγκεκριμένη περίπτωση. Δημοσιογράφοι συγκεκριμένων σταθμών και  εντύπων ήταν ενημερωμένοι  μέρες πριν. Αλλά στη χώρα μας φοβάμαι ότι εκείνοι που ασχολήθηκαν με το θέμα έμειναν μόνο στις φήμες και δε διερεύνησαν το θέμα περισσότερο.  Ακόμα και αν δεν ήταν σε θέση να επικοινωνήσουν απευθείας με ξένους επιστήμονες , και αν δεν υπάρχουν ειδικοί στη χώρα μας, η έρευνα στο Ιντερνετ θα ήταν αρκετή.

Σίγουρα η ΝΑΣΑ έβγαλε μια ανακοίνωση με αρκετή δόση αλατοπίπερου. Σκοπός της ήταν προφανώς να δημιουργήσει ντόρο και προσμονή. Ήταν ένα τρικ για να δελεάσει και να εξάψει την περιέργεια των δημοσιογράφων. Όσοι έχουμε παρακολουθήσει σεμινάρια/μαθήματα συγγραφής δελτίων τύπου γνωρίζουμε ότι αυτό είναι ένα από τα βασικά κόλπα που μαθαίνει κανείς. Θεωρώ ότι η διατύπωση του κειμένου ήταν αρκετά προσεκτική και δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες στο κοινό για το οποίο γράφτηκε, τους δημοσιογράφους.

Από τη στιγμή όμως που η ανακοίνωση βρίσκεται στην ιστοσελίδα και είναι προσβάσιμη από τον καθένα και από τη στιγμή που η κατάσταση πραγματικά ξέφυγε από κάθε έλεγχο, η ΝΑΣΑ θα έπρεπε να είχε αντιδράσει. Έχοντας δουλέψει αρκετά χρόνια στην προώθηση διαστημικών αποστολών σε συνεργασία με γραφεία τύπου της ΝΑΣΑ, γνωρίζω ότι είναι άρτια επανδρωμένα και σε ετοιμότητα. Το γιατί άφησαν τα πράγματα να εξελιχθούν έτσι είναι ένα ερώτημα. Αλλά σε τελική ανάλυση, πόσοι από εμάς θα είχαμε ασχοληθεί  και συζητήσει αυτή την είδηση και πόσα ΜΜΕ θα την παρουσίαζαν αν είχε δοθεί από την αρχή η πραγματική της διάσταση;