Τοπικές κοινωνίες και επικοινωνία της επιστήμης

Διαπιστώνω τον τελευταίο καιρό ότι νέοι ερευνητές και διδακτορικοί φοιτητές δείχνουν μια ολοένα και πιο εξωστρεφή συμπεριφορά όσον αφορά την επιστήμη τους και κάνουν μικρές ή μεγαλύτερες προσπάθειες να μιλήσουν για αυτήν στο ευρύ κοινό. Ορμώμενοι από το πάθος τους για τη δουλειά τους θέλουν να μοιραστούν τις γνώσεις τους και τις ανακαλύψεις τους.

Τι μπορεί να κάνει λοιπόν ένας νέος επιστήμονας με όρεξη και καλές επικοινωνιακές δεξιότητες που θέλει αναπτύξει δραστηριότητα σε αυτό που λέμε επικοινωνία της επιστήμης; Το πρώτο βήμα είναι βέβαια η επαφή με την τοπική κοινωνία. Είτε δουλεύετε σε ένα νησί του Αιγαίου είτε σε κάποιο ίδρυμα ενός μεγάλου αστικού κέντρου, υπάρχουν πολλές δυνατότητες να σχεδιάσετε πλήθος διαφορετικών δραστηριοτήτων.

Όσο εργαζόμουν στη Βρετανία, δεν είχα μεγάλη επαφή με την τοπική κοινωνία στην οποία ζούσα, εκτός από το να είμαι σε επαφή με τον τοπικό τύπο για να προωθήσουμε τις δραστηριότητες μας στο National Space Centre. Οι δραστηριότητες μου λάμβαναν χώρα σε εθνική κλίμακα και αφορούσαν περισσότερο σχεδιασμό και ανάπτυξη projects με περιορισμένη προσωπική μου επαφή με το ευρύ κοινό. Σπανίως είχα αυτή τη χαρά κυρίως έπειτα από προσκλήσεις σχολείων.

Όταν λοιπόν αποφασίσαμε να ζήσουμε στην Κέρκυρα, γνώριζα ότι οι ευκαιρίες για επαγγελματική επικοινωνία της επιστήμης μειώθηκαν σημαντικά. Αυτό όμως που δεν περίμενα ήταν ότι μπροστά μου ανοίγονταν μια νέα ευκαιρία για να δημιουργήσω σε αυτό που τόσο αγαπώ. Γιατί η Κέρκυρα μου προσφέρει αμέτρητες ευκαιρίες δραστηριοποίησης! Σε περιορισμένο εύρος δραστηριοτήτων είναι αλήθεια, αλλά μέχρι και την έλευση του δεύτερου παιδιού μας κυριολεκτικά δεν προλάβαινα να πάρω ανάσα. Είχα τόσα πράγματα να κάνω και τόσες δράσεις να αναπτύξω!

Κάποιες περιόδους το πρόγραμμά μου είναι απελπιστικά γεμάτο με δραστηριότητες και εργαστήρια για σχολεία, επισκέψεις σε κατασκηνώσεις, εργαστήρια σε προσκόπους και οδηγούς, ομιλίες, αστρονομικές παρατηρήσεις, επαφές με τοπικούς συλλόγους για σχεδιασμό δραστηριοτήτων, street festivals. Από την εμπειρία μου, οι τοπικές κοινωνίες ανταποκρίνονται θετικά σε εγχειρήματα επικοινωνίας της επιστήμης. Όσες ομιλίες οργάνωσε για παράδειγμα η Αστρονομική Εταιρεία της Κέρκυρας με γνωστούς επιστήμονες (Γ. Σειραδάκης ή Δ Νανόπουλος) ή κοσμοναύτες ήταν πραγματικά sold out! Τα παιδικά εργαστήρια είναι περιζήτητα.  Στις περισσότερες εκδηλώσεις 9μικρές ή μεγάλες) γίνεται το αδιαχώρητο.

Επιπλέον στην Κέρκυρα βρήκα αρκετό χώρο για πειραματισμό. Μαζί με την Αστρονομική Εταιρεία δημιουργήσαμε ένα ενδιαφέρον πρόγραμμα sciart, για το οποίο μίλησα σε προηγούμενο κείμενο. Δημιούργησα επίσης και άλλα μικρά καινοτομικά (νομίζω) εκπαιδευτικά προγράμματα που μου δόθηκε όμως η δυνατότητα να τα προωθήσω και να τα αναδείξω στον περιορισμένο χώρο της Κέρκυρας.

Αν λοιπόν θέλετε να μιλήσετε για την επιστήμη σας, είτε πρόκειται για αστρονομία και πυρηνική φυσική, είτε για γενετική και εφαρμογές της πληροφορικής υπάρχουν πολλοί που θα ήθελαν να σας ακούσουν.

Πρόσφατα έγραψα κάποιες συμβουλές/ιδέες που απευθύνονται σε αρχάριους που θέλουν να δραστηριοποιηθούν στην τοπική τους κοινωνία. Είναι στα πλαίσια μιας προσπάθειας της Euroscience να αναδείξει την επικοινωνία της επιστήμης προς το ευρύ κοινό στην επιστημονική κοινότητα.

Αν σκέφτεστε να οργανώσετε δράσεις ή αν απλά σε αυτό το στάδιο θέλετε να μάθετε περισσότερα ρίξτε του μια ματιά (PDF).  Εκτός από αυτά που θα διαβάσετε που είναι απλώς κάποιες ιδέες, αν ήταν να δώσω μια συμβουλή είναι η εξής. Να είστε καλά προετοιμασμένοι και πότε μην υποτιμάτε το κοινό σας.